Mə­ru­zə­də Azər­bay­can Döv­lət Pe­da­qo­ji Uni­ver­si­te­ti­nin ta­ri­xin­də müs­təs­na izi olan aka­de­mik Hü­seyn Əh­mə­do­vun 100 il­lik yu­bi­le­yi­nin el­mi və mə­nə­vi əhə­miy­yə­ti vur­ğu­la­nır. Ali­min 37 il Ümu­mi pe­­da­qo­gi­ka ka­fed­ra­sı­na rəh­bər­lik et­di­yi, 600-dən çox əsə­rin mü­əl­li­fi ol­du­ğu və zən­gin el­mi mək­təb ya­rat­dı­ğı qeyd olu­nur. SSRİ Pe­da­qo­ji Elm­lər Aka­de­mi­ya­sı­nın müx­bir üz­vü se­çi­lən H.Əh­mə­do­vun mil­li təh­sil fəl­sə­fə­si, pe­da­qo­gi­ka ta­ri­xi və kadr ha­zır­lı­ğın­da­kı müs­təs­na xid­mət­lə­ri diq­qə­tə çat­dı­rı­lır, onun bö­yük pe­da­qoq ki­mi ir­si­nin bu gün də ya­şa­dı­ğı bil­di­ri­lir.

Açar söz­lər: aka­de­mik Hü­seyn Əh­mə­dov, AD­PU, pe­da­qo­gi­ka ta­ri­xi, el­mi mək­təb, yu­bi­ley

Sum­mary

The re­port emp­ha­si­zes the sci­en­ti­fic and spi­ri­tu­al sig­ni­fi­can­ce of the 100th an­ni­ver­sary of Aca­de­mi­ci­an Hu­seyn Ah­ma­dov, who left an ex­cep­tio­nal mark on the his­tory of Azer­bai­jan Sta­te Pe­da­go­gi­cal Uni­ver­sity. It high­lights that the scho­lar hea­ded the De­part­ment of Ge­ne­ral Pe­da­gogy for 37 ye­ars, autho­red over 600 works, and es­tab­lis­hed a rich aca­de­mic scho­ol. Elec­ted a cor­res­pon­ding mem­ber of the USSR Aca­demy of Pe­da­go­gi­cal Sci­en­ces, H. Ah­ma­dov's outstan­ding cont­ri­bu­ti­ons to na­tio­nal edu­ca­tio­nal phi­lo­sophy, the his­tory of pe­da­gogy, and per­son­nel trai­ning are bro­ught to at­ten­ti­on, un­ders­co­ring that his le­gacy as a gre­at edu­ca­tor con­ti­nu­es to li­ve on to­day.

Key­words: Aca­de­mi­ci­an Hu­seyn Ah­ma­dov, AS­PU, his­tory of pe­da­gogy, aca­de­mic scho­ol, cen­te­nary.

Si­zi - Azər­bay­can elm və təh­sil ca­meə­si­nin üzv­lə­ri­ni 105 yaş­lı uni­ver­si­te­ti­miz­də aka­de­mik Hü­seyn Əh­mə­do­vun ana­dan ol­ma­sı­nın 100 il­li­yi­nə həsr olun­muş konf­rans­da gör­mək­dən məm­­nun­luq du­yur, hər bi­ri­ni­zi hör­mət və eh­ti­ram­la sa­lam­la­yı­ram.

Bir za­man­lar bu zal­da Hü­seyn Əh­mə­do­vun iş­ti­ra­kı ilə Azər­bay­ca­nın gör­kəm­li elm və sə­nət adam­la­rı­nın, şa­ir və ya­zı­çı­la­rı­nın, ic­ti­mai-si­ya­si xa­dim­lə­ri­nin yu­bi­ley­lə­ri ke­çi­ri­lər­di. Ulu Ön­­də­ri­miz Hey­dər Əli­ye­vin mil­li mü­əl­lim kadr­la­rı­nın ha­zır­lan­ma­sı ilə bağ­lı töv­si­yə və tap­şı­rıq­la­rı din­lə­ni­lər­di. Bu gün isə biz aka­de­mik Hü­seyn Əh­mə­do­vun ana­dan ol­ma­sı­nın 100 il­li­yi­ni qeyd edi­rik. Bu, tək­cə bir in­sa­nın, ta­nın­mış bir ali­min yu­bi­le­yi de­yil, həm də Pe­da­qo­ji Uni­ver­si­te­tə, bu uni­ver­si­te­tin di­var­la­rı ara­sın­da tə­şək­kül ta­pıb in­ki­şaf edən pe­da­qo­ji el­min keç­di­yi şə­rəf­li yo­la gös­­tə­ri­lən də­rin eh­ti­ra­mın ifa­də­si­dir.

Hü­seyn mü­əl­li­min hə­ya­tı­nın və pe­da­qo­ji fəa­liy­yə­ti­nin mü­hüm döv­rü məhz Azər­bay­can Döv­­lət Pe­da­qo­ji Uni­ver­si­te­ti ilə bağ­lı ol­muş­dur. 1951-ci il­də Gən­cə Pe­da­qo­ji İns­ti­tu­tu­nun Ta­rix fa­kül­tə­si­ni bi­tir­dik­dən son­ra Ba­kı­ya gə­lən Hü­seyn Əh­mə­dov el­mi və pe­da­qo­ji fəa­liy­yə­ti­ni bu uni­ver­si­tet­lə bağ­la­mış, öm­rü­nün so­nu­na­dək bu mü­qəd­dəs mə­bə­də sa­diq qal­mış­dır. O, qı­sa müd­dət ər­zin­də di­gər təh­sil mü­əs­si­sə­lə­rin­də ça­lış­sa da, onun əmək ki­tab­ça­sın­da əsas iş ye­ri ki­mi yal­nız bir ün­van qeyd olun­muş­dur: Azər­bay­can Döv­lət Pe­da­qo­ji Uni­ver­si­te­ti.

Hü­seyn Əh­mə­dov uni­ver­si­te­ti­miz­də bö­yük in­ki­şaf yo­lu ke­çə­rək el­mi və pe­da­qo­ji fəa­liy­yə­tin­də bö­yük uğur­la­ra im­za at­mış, pe­da­qo­ji elm­lər dok­to­ru el­mi də­rə­cə­si­nə və pro­fes­sor el­mi adı­na la­yiq gö­rül­müş­dür. SSRİ Pe­da­qo­ji Elm­lər Aka­de­mi­ya­sı­nın müx­bir üz­vü se­çil­mə­si ilə nə­in­ki Azər­bay­can­­da, həm də keç­miş SSRİ-də yük­sək el­mi nü­fuz qa­zan­mış­dır.

Fə­rəh­lə qeyd et­mək la­zım­dır ki, bu aka­de­mi­ya­ya se­çi­lən 4 nə­fər azər­bay­can­lı ali­min ha­mı­­sı bi­­zim uni­ver­si­te­tin pro­fes­sor­la­rı ol­muş­dur: Meh­di Meh­di­za­də, Abas­qu­lu Abas­za­də, Sə­di İma­­nov və Hü­seyn Əh­mə­dov. Bu fakt özü uni­ver­si­te­ti­mi­zə olan bö­yük eti­ma­dın və onun el­mi po­­ten­sia­lı­nın ba­riz gös­tə­ri­ci­si­dir.

Ümu­miy­yət­lə, Azər­bay­can Döv­lət Pe­da­qo­ji Uni­ver­si­te­ti ya­ran­dı­ğı gün­dən eti­ba­rən mil­li təh­sil eli­ta­sı­nı və mil­li məf­ku­rə­ni for­ma­laş­dı­ran mü­hüm elm və təh­sil mər­kə­zi ol­muş­dur. Bu uni­ver­si­tet sa­vad­sız­lı­ğın ləğ­vi, ali təh­sil­li mil­li pe­da­qo­ji kadr­la­rın ha­zır­lan­ma­sı, pe­da­qo­gi­ka, psi­xo­lo­gi­ya və fən­lə­rin təd­ri­si me­to­di­ka­sı sa­hə­lə­rin­də el­mi mək­təb­lə­rin for­ma­laş­ma­sı is­ti­qa­­mə­tin­də müs­təs­na xid­mət­lər gös­tər­miş­dir. Bu el­mi mək­təb­lə­rin in­ki­şa­fın­da xid­mət­lə­ri olan gör­kəm­li alim­lə­ri­mi­zi hör­mət­lə yad edi­rik: Əzəl Də­mir­çi­za­də, Fu­ad Qa­sım­za­də, Şöv­qi Ağa­yev, Ağam­məd Ab­dul­la­yev, Meh­di Meh­­di­za­də, Əh­məd Se­yi­dov, Mər­dan Mu­rad­xa­nov və baş­qa­la­rı.

Aka­de­mik Hü­seyn Əh­mə­dov Azər­bay­can pe­da­qoq alim­lə­ri­nin ikin­ci nəs­li­nə mən­sub ol­­maq­la ya­na­şı, hə­min nəs­lin apa­rı­cı nü­ma­yən­də­lə­rin­dən bi­ri ol­muş­dur. 1977-ci il­də Ümu­mi pe­da­qo­gi­ka ka­fed­ra­sı­na mü­dir və­zi­fə­si­nə se­çi­lən Hü­seyn mü­əl­lim 2014-cü ilə­dək - 37 il hə­min ka­fed­ra­ya rəh­bər­lik et­miş­dir. Onun rəh­bər­li­yi döv­rün­də ka­fed­ra­da təh­sil nə­zə­riy­yə­si və ta­ri­xi is­ti­qa­mə­tin­də cid­di el­mi araş­dır­ma­lar apa­rıl­mış, dərs­lik və dərs və­sa­it­lə­ri ya­zıl­mış, on­lar­la fəl­sə­fə dok­tor­lu­ğu və elm­lər dok­tor­lu­ğu dis­ser­ta­si­ya­la­rı mü­da­fiə olun­muş­dur. Hü­seyn mü­əl­lim özü də on­lar­la dərs­lik və dərs və­sai­ti­nin, 600-dən çox el­mi-pe­da­qo­ji və pub­li­sis­tik ya­zı­nın – 30 cild­lik bir ir­sin mü­əl­li­fi­dir. XIX əsr­də Azər­bay­can­da təh­sil və pe­da­qo­ji fi­kir ta­ri­xi­nin sis­tem­li təd­qi­qi, təb­­li­ği və təd­ri­si onun ya­ra­dı­cı­lı­ğı­nın ana xət­ti­ni təş­kil edir.

Çox az ali­mə nə­sib olan el­mi mək­təb ya­rat­maq xoş­bəxt­li­yi Hü­seyn Əh­mə­do­va da nə­sib ol­muş­dur. Onun el­mi mək­tə­bin­də ye­ti­şən 5 elm­lər dok­to­ru və 50-dən çox fəl­sə­fə dok­to­ru bu gün müx­tə­lif ali təh­sil mü­əs­si­sə­lə­rin­də fəa­liy­yət gös­tə­rə­rək Azər­bay­can­da pe­da­qo­ji el­min in­ki­şa­fı­na, pe­da­qo­ji və el­mi-pe­da­qo­ji kadr ha­zır­lı­ğı­na xid­mət edir­lər.

Hü­seyn Əh­mə­do­vun fəa­liy­yə­ti­nin bir his­sə­si Azər­bay­can təh­si­li­nin mü­rək­kəb trans­­for­­ma­si­ya mər­hə­lə­si­nə tə­sa­düf et­miş­dir. O, həm so­vet döv­rü­nün el­mi-pe­da­qo­ji ənə­nə­lə­ri­ni qo­ru­muş, həm də müs­tə­qil­lik il­lə­rin­də mil­li təh­sil ideo­lo­gi­ya­sı­nın for­ma­laş­ma­sı­na mü­hüm töh­fə ver­miş­dir.

Hü­seyn Əh­mə­do­vun el­mi və ic­ti­mai fəa­liy­yə­ti döv­lət və elm qu­rum­la­rı tə­rə­fin­dən yük­sək qiy­mət­lən­di­ril­miş­dir. Bir ne­çə xa­ri­ci öl­kə aka­de­mi­ya­sı­nın üz­vü olan aka­de­mik Hü­seyn Əh­mə­dov müx­tə­lif elm və təh­sil qu­rum­la­rı­nın, döv­lət təş­ki­lat­la­rı­nın mü­ka­fat­la­rı­na la­yiq gö­rül­müş, Əmək­dar ali mək­təb iş­çi­si fəx­ri adı­na la­yiq gö­rülmş, 2007-ci il­dən öm­rü­nün so­nu­na­dək Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti­nin fər­di tə­qa­üd­çü­sü ol­muş­dur.

Hü­seyn mü­əl­lim tə­lə­bə­lə­ri üçün yal­nız pro­fes­sor de­yil, həm də hə­yat mü­əl­li­mi idi. Onun audi­to­ri­ya­ya da­xil ol­ma­sı el­mə hör­mət, mü­əl­lim pe­şə­si­nə mə­su­liy­yət və zi­ya­lı dav­ra­nı­şı­nın can­lı nü­­mu­nə­si ki­mi yad­da qal­mış­dır.

Hü­seyn Əh­mə­do­vun el­mi ir­si, pe­da­qo­ji fəa­liy­yə­ti və təş­ki­lat­çı­lıq ba­ca­rı­ğı Azər­bay­can təh­­sil ta­­ri­xin­də xü­su­si yer tu­tur. Onun adı yal­nız bir alim ki­mi de­yil, həm də bir mək­təb ya­ra­dan, bir ənə­nə for­ma­laş­dı­ran bö­yük pe­da­qoq ki­mi ya­şa­yır.

Aka­de­mik Hü­seyn Əh­mə­do­vun ömür yo­lu bi­zə bir da­ha gös­tə­rir ki, mü­əl­lim­lik sa­də­cə pe­­şə de­yil - mil­lə­tin gə­lə­cə­yi­ni for­ma­laş­dı­ran mü­qəd­dəs mis­si­ya­dır. Onun ide­ya­la­rı ye­ni nə­sil mü­əl­­lim­lə­rin və ye­tir­mə­lə­ri­nin fəa­liy­yə­tin­də ya­şa­dıq­ca bu bö­yük alim də ya­şa­ya­caq­dır.

Bu gün biz onun ana­dan ol­ma­sı­nın 100 il­li­yi­ni qeyd et­mək­lə həm də Azər­bay­can pe­da­qo­ji el­mi­nin şə­rəf­li yo­lu­na, bu yo­lun qu­ru­cu­la­rı­na və in­ki­şaf et­di­ri­ci­lə­ri­nə eh­ti­ra­mı­mı­zı ifa­də et­miş olu­ruq.